Yazılar

Seyhan Baraj Gölü ve Yeni Adana

 

Rahmetli Yaşar Kemal ‘’Ölmez Otu’’ adlı eserinde, benim de hafızama kazınmış olan Çukurova’yı,

“Ovayı yağlı, mazot dumanlı, sıcak, buğulu, terli, ışıklı, fırın ağzı gibi kokulu bir gürültü almış çalkalanıyor, Çukurova uyanıyordu. Çukurova yorgundu. Serilmişti. Ağır ağır soluk alıyor, homurdanıyordu. Sıcak, yakıcı, şehvetli, azgın, kudurtucu, uyuşuk, devingen, ele avuca sığmayan, bin başlı ejderha. . .”

Olarak tanımlıyordu.

Sıcak, yakıcı, şehvetli, azgın, kudurtucu, uyuşuk, devingen, ele avuca sığmayan, bin başlı ejderha… Olarak tanımlanan Çukurova’nın Ceyhan İlçesinin ovalarında yer alan pamuk tarlalarında buluyorum kendimi. Birden bire 66 yıl öncesine gidiyorum. Gidiyorum çünkü, 66 yıl önce Maraş İli Elbistan Kazası Hasan Köyden mevsimlik işçi olarak gelmiştik Çukurova’ya. 1951-52 yıllarında, pamuk toplamış-lığım var. Sazlardan yapılmış barınma yerlerinde, doğru dürüst içme suyunun bulunmadığı sağlıksız koşullarda, sabahları açılmayan çapaklı gözlerle uyandığımız günleri anımsıyorum Adana’da dolaşırken.

Korunaklı olmayan sazdan yapılmış barınaklarımızda bizi canımızdan bezdiren, sıcakların yanı sıra zamansız ve aniden bastıran yağmurlardı. Bu yağmurlardır ki zaten yok denecek kadar az olan giysi ve yataklarımızı çamur içinde bırakmaktaydı. Uzaktan seyrettiğimiz Ceyhan garındaki trenlerden yükselen dumanlara çok sinirlendiğimi anımsıyorum. Sinirleniyordum, çünkü aniden bastıran yağmurların nedeninin bu dumanlar olduğunu sanıyordum.

Ceyhan konakladığımız pamuk tarlalarından 7-8 km uzaklıktaydı sanıyorum 1951’’i yıllarda. Konum olarak Çukurova’nın tam ortasında yer alan Ceyhan, yörenin pamuk ambarıydı. Adana’nın yaklaşık 50 km doğusunda ve Ceyhan Nehri’nin kıyısında kurulmuş, büyükçe bir ilçesiydi. Ceyhan, diğer adıyla Seyhan Nehri Çukurova’ya ve çevresine yerleşmiş olan köylere, kasabalara, ilçe ve illere hayat veriyordu. Akdenize dökülmekte olan hayat kaynağı bu nehir zamanla zaptu rapt altına alındı ve Seyhan Baraj gölü ortaya çıktı.

Adana Seyhan Nehri Merkez Camii

Seyhan Baraj Gölü ve Seyhan Nehri Adana’yı deniz görünümlü bir şehir olmasını sağladı. Doğal olarak da Seyhan Baraj Gölü, Adana’yı eşine ender rastlanabilecek güzellikte bir kente dönüştürdü. Adana’nın kuzeyinde, Seyhan Baraj gölüne komşu olarak gerçekleştirilmekte olan yeni Adana, haberler ve belgesel nitelikli görsel yapımlarda ilgimi çekmişti.  İlgimi çeken Adana’nın simgeleri Taş Köprü ile Sabancı Merkez Camisi ve kuzeyinde yer alan Merkez Park olmuştu. Tam gün olmak üzere, birkaç kez Adana’yı ziyaret etmeliydim. İlk ziyaretim 2012 yılı Nisan ayında oldu. İkinci ziyaretimi de 2015 yılı Nisan ayında gerçekleştirdim.

Çukurova havzasından Akdeniz’e dökülen 4 nehir bulunmaktadır. Bunlardan Seyhan Nehri; kaynakları Toros Dağları platoları olup, Akdeniz’e dökülen 4 nehirden biridir. Konumuzu oluşturan Seyhan Nehrinin su depolama alanı 20 600 km²olup, uzunluğu 560 kilometredir.  Beslendiği iki önemli kolu vardır. Uzun olan kolu; Kayseri Pınarbaşı İlçesinden, 1 500 metre yükseklikteki Uzun Yayladan doğan Zamantı Suyudur.

Adana Görüntüleri

Kayseri’nin Pınarbaşı, Tomarza, Develi ve Yahyalı ilçelerinden geçer. Çukurova’ya inmeden önce, Adana’nın 80 kilometre kuzeyindeki Aladağ İlçesi’nin Akinek Dağı yamaçlarında diğer önemli kolu Göksu Deresi ile birleşir. Seyhan Nehri Adana’ya ulaşmadan önce; üzerinde Yedigöze, Çatalan ve Seyhan hidroelektrik santralleri kurulmuştur.

Elektrik enerjisi üretiminde önemli bir yeri olan Seyhan Nehri’nin, Çukurova’daki tarımsal sulamada da çok önemli bir yeri bulunmaktadır. Seyhan Nehri’nin özellikle, üretiminde çok suya ihtiyacı olan pamuk üretiminde hayati önemi vardır. Akdeniz’e dökülen en büyük nehirdir. Tarsus Çayı ile birleşerek Adana – İçel sınırında, Deli Burnu’nda Akdeniz’e dökülür. Seyhan Nehri taşkınlarını önlemek ve tarımsal sulama için Seyhan Baraj Gölü yapılmıştır. Seyhan Baraj Gölü ve Seyhan Nehri Adana’nın deniz görünümlü bir şehir olmasını sağlamıştır. Doğal olarak Adana’nın eşine ender rastlanabilecek güzellikte bir kent olmasına katkı sağlamıştır.

Adana

Yapımına 1953 yılında başlanan Seyhan Baraj Gölü 3 yıldan kısa bir sürede tamamlanarak, 8 Nisan 1956 yılında su tutmaya başlamıştır. Sulama ve elektrik üretim amaçlı olarak kullanılan Seyhan Baraj Gölünün gövdesi dolgu tipi topraktır. 7.50 hm³ gövde hacmine sahip olan barajın yüksekliği 53.20 metredir. Normal su kotunda göl hacmi 799 m³ olup, gölalanı ise 63 km²’dir.  Seyhan gölü sulama alanı 175.000 hektardır. Seyhan Baraj Gölü’nde Kurulu bulunan hidroelektrik santrali, biri yedek olmak üzere 3 adet 18 Mw’lık 3 üniteye sahiptir. Toplam kurulu gücü 54 Kw olan elektrik santralinde yılda 350 Gw-h elektrik enerjisi üretilmektedir.

Bakanlar Kurulu 13 Eylül 2006 Tarihinde almış olduğu karar doğrultusunda “Adana Seyhan Baraj Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası’’ kapsamına almıştır. Biyolojik çeşitliliğin korunması gereken alanlardan biri haline gelmiştir Seyhan Baraj Gölü. Av hayvanlarının korunduğu, yerleştirildiği, yetiştirildiği ve yaşama ortamlarının iyileştirildiği alan olarak tescil edilmiştir.

Seyhan Baraj Gölü ve çevresi

Rüzgâr sörfü yapılabilmesi ve su kalitesi açısından da ideal bir ortam olarak değerlendirilen Seyhan Baraj Gölü, iklim ve rüzgâr açısından yılın 12 ayı sporcuları ağırlayabiliyor. Seyhan Baraj Gölü, önemli spor organizasyonlarına da ev sahipliği yapıyor. Önümüzdeki yıllarda, su sporlarının önemli merkezlerinden biri olacağının sinyalini veriyor. Türkiye Kürek federasyonu, Kürek Milli takım seçmelerini ve Akdeniz kupası Türkiye şampiyonası yarışmalarını 4-5 Şubat 2012 tarihlerinde Adana’da, Seyhan Baraj Gölü’nde gerçekleştirmiş.

Baraj Gölü çevresindeki yapılanmaya Yeni Adana deniyor. Sabancı Merkez Camii ve Merkez Park çevresindeki yapılanma abartılı Hollywood filmlerinden bir sahne olacak kadar güzel görünüyor. Gölün mavisi ile gökyüzünün mavisi insana dinginlik ve mutluluk veriyordu. Nehrin iki yakasındaki yapıların ve yeşilliklerin sudaki yansımaları da masalımsı bir hava yaratıyordu. Bir an için kendimi, İstanbul Boğazı kıyılarında geziniyor duygusuna kapıldım.

 Kaynaklar:

1)   Vikipedi

2)  Seyhan İlçesi internet sitesi

 6,069 total views